بود . و چون هنديان در اين ايّام ، در حساب و نجوم و طب و صنايع گوناگون نظير شمشيرسازى ، خرّاطى و نجّارى و تصويرسازى و نقاشى و داروسازى و شطرنج و حكمت و فلسفه و رياضيّات مشهور بودند ، درنتيجه روابط اقتصادى و سياسى ، و به حكم همسايگى ، بسيارى از علوم و فنون هندى از راه ايران به عالم اسلام راه يافت . چون ايران و افغانستان ، راه معروف ابريشم و گذرگاه بازرگانان هند و چين و عراق و ايران با ممالك عربى و مصر و روم بودند ، خواهى نخواهى درنتيجهء برخورد و التقاى فرهنگهاى مختلف ، از كتب و آثار علمى و فنى و هنرى يكديگر بهره‌مند مىشدند . « 1 » خاندان برمكيان ، در انتقال آثار علمى و فرهنگى هند از راه افغانستان و خراسان به دنياى عرب و اسلام كوشش بسيار كردند ، زيرا معبد نوبهار بلخ يعنى مقرّ اين دودمان ، مرجع تمام مردم بودايى هند و افغانستان و چين بود و حتى قزوينى در آثار البلاد مىگويد : كه راجه‌هاى هند و خاقان چين هم به زيارت آن معبد مىآمدند و به اداى مراسم مذهبى مىپرداختند . به اين ترتيب برمكيان ، با فرهنگ و آداب و علوم و دانش هندى و چينى و بودايى آشنايى داشتند . افراد اين خاندان بعد از قبول اسلام در راه انتقال علوم هندى تلاش بسيار كردند و پزشكان و عالمان هندى را به دار الترجمه و شفاخانه‌هاى بغداد دعوت كردند و عده‌يى را براى تحقيق در علوم پزشكى و ادويه و معتقدات هندى به آن سرزمين فرستادند . به گفته ابن نديم در سال 377 ه در دورهء حكومت عباسى توجه فراوانى به امور فرهنگى شد و درنتيجهء مساعى يحيى بن خالد برمكى و دودمان برمكيان ، دانشمندان طب و فلاسفه هندى به بغداد دعوت شدند « 2 » و همين يحيى يكى از پژوهندگان را به هند فرستاد تا داروها و عقاقير هندى را به ايران بياورد و در پيرامون معتقدات و اديان هندى كتابى بنويسد . وى از علما و اطباء معروف هند مانند منكه و بازيگر و قلبرقل و سندباد نام مىبرد و همين منكه در دربار بغداد به علاج فرزندان خليفه همت گماشت و خليفه او را نواخت و به ترجمهء آثار سنسكريت ترغيب كرد و فرزند بهله كه « صالح » نام داشت از اطبّاى معروف بغداد گرديد و به گفتهء ابن نديم ، ابن دهن طبيب هندى در بيمارستان برمكيان سرآمد پزشكان بود و به

--> ( 1 ) . احسن التفاهيم ، 1 / 480 و آثار البلاد قزوينى ، ص 221 . ( 2 ) . كتاب البلدان ابن فقيه ، ص 324 .